AI w POZ: w czym pomaga lekarzowi rodzinnemu?

AI w POZ najwięcej daje dziś przy dokumentacji wizyty. System słucha rozmowy z pacjentem i przygotowuje szkic wpisu, a lekarz rodzinny go poprawia i zatwierdza. Rozpoznanie, leczenie, e-recepty i zwolnienia zostają przy lekarzu i w programie gabinetowym.

Spośród zastosowań AI w medycynie szkic notatki najłatwiej wprowadzić w przychodni, a mimo to w polskich POZ to wciąż rzadkość. W badaniu Centrum e-Zdrowia z 2023 roku korzystanie z AI zadeklarowało 2,1% placówek ambulatoryjnych, w tym POZ. Ile pisania zostaje lekarzowi, zależy od rodzaju wizyty.

Dlaczego w POZ dokumentacja waży więcej niż w innych miejscach?

POZ przyjmuje najwięcej pacjentów w całej opiece ambulatoryjnej, a każda porada kończy się wpisem. Według GUS w 2024 roku udzielono w POZ 187 mln porad (razem z nocną i świąteczną opieką zdrowotną). Wszystkich porad lekarskich w opiece ambulatoryjnej było 324,7 mln, więc na POZ przypada ponad połowa.

Z tych 187 mln porad 67,3 mln dotyczyło osób po 65. roku życia. Przy takim pacjencie lekarz często odnotowuje w jednym wpisie kilka problemów i aktualną listę leków.

Obok notatki lekarz wystawia dokumenty. W 2024 roku w Polsce wystawiono 513,4 mln recept, w 97,4% elektronicznych (GUS), i 27,4 mln zwolnień lekarskich (dane ZUS). Dane obejmują wszystkich wystawiających, więc część z nich przypada poza POZ. Godziny policzyliśmy w tekście o tym, ile czasu lekarz traci na dokumentację.

Przy jakich wizytach w POZ szkic notatki daje najwięcej?

Najwięcej daje przy wizytach, na których pada dużo informacji do zapisania: przy kontroli choroby przewlekłej i u pacjenta z kilkoma problemami naraz. Najmniej przy krótkiej wizycie z jedną dolegliwością, bo taki wpis lekarz często szybciej uzupełni z własnego szablonu.

Teleporady to w POZ mniejszość: według GUS w 2024 roku było ich 16,1 mln, około 8,6% porad. Do opieki koordynowanej placówki POZ mogą przystępować od 1 października 2022 roku, a udział jest dobrowolny. NFZ opisuje ją jako opiekę nad pacjentami z chorobami z zakresu kardiologii, diabetologii, chorób płuc i endokrynologii. Zaczyna się od porady kompleksowej, po której lekarz ustala indywidualny plan opieki medycznej (IPOM).

Czego AI w POZ nie zrobi za lekarza?

AI w POZ nie podejmuje decyzji klinicznych i nie obsługuje dokumentów, które lekarz wystawia w systemach publicznych:

• nie stawia rozpoznania i nie dobiera leczenia ani dawek,
• nie wystawia e-recepty, e-skierowania ani zwolnienia; to robi lekarz w programie gabinetowym albo w gabinet.gov.pl.

Szkic powstaje z tego, co padło w rozmowie. Jeśli lekarz osłuchał płuca w ciszy, w szkicu nie będzie śladu tego badania, dopóki lekarz go nie dopisze. Dlatego część lekarzy po badaniu mówi krótko na głos, co stwierdził, np. „osłuchowo płuca bez zmian”. Szkic nie porówna też listy leków z kartoteką ani nie przypomni o kontrolnym oznaczeniu HbA1c, jeśli nikt o nim nie wspomniał.

System może się pomylić: przekręcić nazwę leku albo dopisać zdanie, którego na wizycie nie było. Na co patrzeć przy czytaniu szkicu, opisujemy w tekście czy AI myli się w notatkach medycznych.

Notatka z AI to szkic do kontroli lekarza. Lekarz rodzinny czyta go i poprawia, a potem podpisuje wpis w kartotece i odpowiada za jego treść.

Ile czasu AI może dać lekarzowi rodzinnemu?

Jednej liczby dla POZ nie ma. Wynik zależy od tego, jakie wizyty dominują w grafiku i ile zajmuje sprawdzenie szkicu. Jeden z nielicznych dużych zbiorów danych pochodzi ze Szwecji: w sieci Capio, na około 375 000 notatek, szacowany czas przygotowania jednej notatki spadł z 6,69 do 4,72 minuty, czyli o 29% (preprint w medRxiv, 2025).

Lekarze sami szacowali czas przed wdrożeniem i po nim, bez pomiaru zegarem. Badanie objęło razem POZ, opiekę specjalistyczną i szpitale. To preprint bez recenzji, a jego współautorami są pracownicy Tandem Health, producenta narzędzia.

W Wielkiej Brytanii z narzędzi AI korzysta 28% lekarzy rodzinnych, najczęściej przy dokumentacji i notatkach z konsultacji (ankieta Royal College of General Practitioners, 2025, 2108 odpowiedzi). Dla polskich przychodni porównywalnych danych nie ma, dlatego najpewniejszy wynik da pomiar we własnym gabinecie.

Które wizyty w POZ wybrać do tygodniowego testu AI?

Najlepiej dwa rodzaje z przeciwnych końców tabeli: kontrolę choroby przewlekłej i krótką infekcję. Test prowadzi jeden lekarz przez tydzień, bez zmian w grafiku i w programie gabinetowym.

1. Przed testem lekarz mierzy czas od końca rozmowy do zapisania wpisu na 5 wizytach każdego rodzaju.
2. W trakcie testu mierzy ten sam odcinek, razem z poprawkami szkicu.
3. Przy każdym wpisie notuje, co poprawiał: liczby, nazwy leków czy brakujące badanie.
4. Po tygodniu porównuje oba rodzaje wizyt osobno, każdy względem pomiaru sprzed testu.

Gdy pomiar rozjedzie się z tabelą, rozstrzyga wynik z własnego gabinetu. Pracę z systemem, który słucha wizyty, pokazujemy w tekście o ambient AI.

Jak to wygląda w Notatce Lekarza?

Na kontroli nadciśnienia lekarz włącza wizytę w przeglądarce i rozmawia z pacjentem, a pomiary i dawki trafiają do szkicu. Po wizycie dostaje szkic podzielony na sekcje: wywiad, badanie, rozpoznanie (w brzmieniu, jakie lekarz podał w rozmowie) i zalecenia. Poprawia liczby i nazwy leków, dopisuje to, czego nie powiedział na głos, i zatwierdza.

Sprawdzony wpis wkleja do programu, z którego korzysta przychodnia, np. mMedica albo Gabinet+. Notatka Lekarza nie łączy się z tym programem, więc tekst przechodzi przez schowek; szczegóły są w tekście o przenoszeniu notatki do mMedica i Gabinet+. E-receptę i zwolnienie lekarz wystawia tak jak dotąd. Możesz założyć konto i sprawdzić to na własnej wizycie.

Źródła:

• GUS, „Ambulatoryjna opieka zdrowotna w 2024 r.”, 2025
• GUS, „Sprzedaż leków na receptę w 2024 r.”, 2025
• Dane ZUS o zwolnieniach lekarskich w 2024 r., Prawo.pl, 2025
• Centrum e-Zdrowia, Badanie stopnia informatyzacji, VII edycja, 2023
• NFZ, „Opieka koordynowana wchodzi do POZ”, 2022
• Preprint o wdrożeniu w Capio, medRxiv, 2025
• RCGP, GP Voice Survey 2025